اقتصادی » بانک
کد خبر : 41733
دوشنبه - ۴ اسفند ۱۳۹۹ - ۲۲:۴۲

راهکارهای موفق در تأمین مالی خُرد

راهکارهای موفق در تأمین مالی خُرد
دکتر اصغر نوراله‌زاده، مدیرعامل صندوق کارآفرینی امید مصاحبۀ مفصلی با سیمای بانکداری داشته که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.
نوراله‌زاده در این گفت‌‌وگو، ضمن پاسخ به پرسش‌‌های خبرنگار سیمای بانکداری، به چالش‌‌های موجود و اهم فعالیت‌‌های صندوق در سال جاری اشاره کرد. وی همچنین از برگزاری نخستین جشنوارۀ کارآفرینی اجتماعی، غیرحضوری‌شدن بسیاری از خدمات صندوق، افزایش سهم صندوق در تأمین مالی ‌کسب‌وکار‌‌های روستایی و… خبر داد.

باتوجه‌به چالش عمده‌‌ای که در سال جاری وجود داشت، از جمله شیوع بیماری کرونا که تأثیر زیادی روی ‌‌کسب‌وکار‌‌های مختلف گذاشت، در دو حوزه ‌‌کسب‌وکار‌‌هایی که از کرونا آسیب دیدند و ‌‌کسب‌وکار‌‌هایی که در جهت مقابله با آثار کرونا فعالیت می‌کنند، چه حمایت‌‌‌هایی از طرف صندوق انجام شد؟
امسال باتوجه‌به شیوع کرونا، ‌‌کسب‌وکار‌‌های زیادی، از جمله بوم‌گردی‌‌‌ها، اقامتگاه‌‌‌ها، رستوران‌‌‌ها، مجتمع‌‌‌های بین‌راهی، بخش عمد‌ه‌‌‌ای از گلخانه‌‌‌هایی که گل‌‌‌های زینتی تولید می‌کردند و گل‌فروشی‌‌‌ها، از جمله گروه‌‌‌هایی هستند که ما از آ‌ن‌‌‌ها به‌طور ویژه حمایت کردیم. همچنین در دو سال گذشته ما از بیش از ۱۲۵۰ باشگاه ورزشی در سطح کشور، بیش از ۱۸۰۰ اقامتگاه بومگردی، بیش از ۲۰۰ رستوران و مجتمع بین‌راهی و نزدیک به ۵۰۰ مجتمع گلخانه‌ای حمایت مالی کرده‌ایم. طبیعتاً این مشاغل باتوجه‌به‌اینکه بسیاری از مناسبت‌‌‌ها از بین رفته بود و سفر‌‌ها انجام نمی‌شد، با رکود مواجه بودند.
یک بخش دیگر هم که از آن حمایت کرده‌ایم، مربوط به حوزه فعالیت‌‌‌های فرهنگی و هنری بود؛ مانند خانه‌‌‌های تئاتر که در این شرایط با تعطیلی روبه‌رو شده بودند. همچنین از فیلم‌‌‌هایی که به‌دلیل تعطیلی سینما‌‌ها اکران‌‌‌هایشان متوقف شده بود، حمایت کردیم. نخستین اقدامی که لازم بود انجام دهیم، این موضوع بود که اقساط بعضی از این ‌‌کسب‌وکار‌‌ها را که تعطیلی‌شان تا پایان امسال ادامه دارد، امهال کنیم که در نتیجه بار مالی و تأخیری در وصول ۱۰۰۰میلیارد تومانی را برای ما به دنبال داشت. ما نیز مانند دیگر ‌کسب‌وکار‌‌ها باید این فشار‌‌ها را تحمل می‌کردیم تا بتوانیم با جامعه مخاطبمان همراهی و هم‎نوایی کنیم و از این دوره گذار به‌خوبی عبور کنیم.

نکته دوم این بود که ما باید برای مقابله با کرونا، مخصوصاً در ماه‌‌‌های اول شیوع این ویروس، خطی اعتباری اختصاص دادیم تا به‌طور سریع امکان تولید وسایل بهداشتی افزایش پیدا کند. به همین دلیل نزدیک به ۲۳میلیارد تومان به واحد‌‌هایی تخصیص دادیم که قبلاً از آن‌‌‌ها حمایت مالی کرده بودیم و در حوزه تولید ماسک و گان و شوینده‌‌‌ها فعالیت می‌کردند. در نتیجه، تولیدات این‌ واحد‌‌ها در مقیاس کارگاهی افزایش یافت. در حوزه تعاونی‌‌‌ها هم در اسفند سال ۱۳۹۸ قراردادی را با بانک توسعه تعاون منعقد کردیم و مجموع ۱۰۰میلیارد تومان را با همکاری این بانک به تعاونی‌‌‌هایی که در زمینه تولید مواد شوینده و بهداشتی فعال بودند، اختصاص دادیم که آن‌‌‌ها هم بتوانند با یک جهش تولید محصولات لازم بخش درمان را افزایش دهند.
خوشبختانه همه دستگاه‌‌‌ها و کسانی که در این حوزه مسئولیت داشتند، مسئولیت‌‌‌هایشان را به‌خوبی انجام دادند و ما با هیچ کمبودی در کشور روبه‌رو نشدیم. باوجوداینکه هیچ نوع آمادگی از لحاظ این حجم از مصرف ماسک، گان و… نداشتیم، اما به‌راحتی و ظرف مدت دو تا سه ماه بدون اینکه وارداتی هم اتفاق بیفتد، همه نیازمان بر مبنای تولید داخل مرتفع شد. این نشان می‌دهد که چه بخش خصوصی، بخش‌‌‌های اجتماعی و دولتی و چه بخش نظام تأمین مالی همه پای کار آمدند و توانستند ضمن همکاری با یکدیگر، این مسئله را به‌خوبی مدیریت کنند.

آیا ‌کسب‌وکار‌‌های خاصی بود‌ه‌اند که آسیب بیشتری دیده باشند و شما نیز حمایت‌‌های بیشتری از آن‌‌ها را دستور کار قرار دهید؟
موضوعی که اخیراً اجرایی کرده‌ایم، مربوط به بخش فعالیت‌‌های فرهنگی‎هنری است؛ چراکه این‌ ‌کسب‌وکار‌ها آسیبی جدی دیده بودند. با هماهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خطی اعتباری برای فعالان حوزه فرهنگ، مثل سینمادار‌ها و مراکز چاپ، نشر و… ایجاد کرده‌ایم که بتوانند با تسهیلات قرض‌‌‌الحسنه،‌ فعلاً هزینه‌‌هایشان را تأمین کنند و پس از دوره کرونا با اقساطی‎کردن این تسهیلات، امکان بازگشایی این فعالیت‌‌ها با لحاظ یک سری شرایط وجود داشته باشد. به این صورت آن‌‌ها هم می‌توانند به کسب درآمد ادامه دهند و هزینه‌‌هایشان را از طریق تسهیلاتی که دریافت کرده‌اند، بازپرداخت کنند.
برای این حمایت نزدیک به ۲۵۰میلیارد تومان خط اعتباری در حال حاضر اختصاص داده‌ایم و پیش‌‌بینی می‌شود تا ۶۰۰میلیارد تومان برای فعالان عرصه فرهنگ و هنر افزایش پیدا ‌کند. همین‎طور با همکاری وزارت ورزش برای بخش ورزش نیز چنین کاری را با سقف محدودتری انجام داده‌ایم. چیزی در حدود ۲۰میلیارد تومان برای باشگاه‌‌هایی که نیاز است بازگشایی شوند، تخصیص پیدا کرده است.
در خصوص مبلغ پرداختی صندوق به کسب‎وکارها، در مجموع، ارزش ریالی تسهیلات پرداخت‎شده در حوزه روستایی و کسب‌وکار از آغاز سال، ۱۸۵۰میلیارد تومان است که ایجاد ۸۱.۲۲۸ فقره اشتغال را در پی داشته و مبلغ کل تسهیلاتی که صرف اشتغال شده، ۱۴۸۱میلیارد تومان بوده است.

صندوق کارآفرینی امید برگزاری نخستین جشنواره کارآفرینی اجتماعی را در برنامه خود دارد؛ لطفاً درباره این جشنواره توضیح دهید.
در حال تلاشیم تا در کنار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بتوانیم نخستین جشنواره کارآفرینی اجتماعی را برگزار کنیم. کارآفرینان اجتماعی به کسانی گفته می‌شود که در حوزه فعالیت‌‌های اجتماعی ورود می‌کنند تا یک معضل اجتماعی را از طریق ‌کسب‌وکار مرتفع کنند. تلاش ما این است در کنار کارآفرینی‌‌های اقتصادی که عمده فعالیت آن‌‌ها در حوزه ‌کسب‌وکار است، لایه‌‌‌ای از کسانی را که برای جامعه یک سری ارزش‌‌های اجتماعی ایجاد می‌کنند نیز معرفی کنیم. طبیعتاً این دسته از کارآفرینان یک گروه هدف را مخاطب خود دارند که برای ساماندهی به معضل آن مخاطب اقدام می‌کنند تا بتوانند در آن حوزه ‌کسب‌وکار‌هایی را ایجاد کنند.
تلاش می‌کنیم این گروه را به جامعه معرفی کنیم و از این طریق سعی کنیم که سهم کارآفرینی اجتماعی را در کشور افزایش دهیم. شاید خیلی‌‌ها تصور نکنند که معضلی اجتماعی را می‌توان با یک مدل ‌کسب‌وکار سامان داد و با نشان‌دادن این‌‌ موضوع، بقیه متوجه می‌شوند که این کار امکان‌پذیر است و می‌توان با یک مدل ‌کسب‌وکار، معضلی اجتماعی را ساماندهی کرد. برای مثال، فردی برای کسانی که سابقه‌دار هستند، فرصت اشتغال فراهم می‌کند. باتوجه‌به‎اینکه اگر این افراد رها می‌شدند، می‌توانستند آسیب اجتماعی ایجاد کنند و در واقع با ایجاد ‌کسب‌وکار، به‌راحتی مانع بروز چنین آسیب‌‌هایی می‌توان ‌شد. وقتی افراد این موضوع را مشاهده کنند، ممکن است تشویق شوند که چنین ‌کسب‌وکار‌هایی برای کاهش این آسیب‌‌های اجتماعی ایجاد کنند.
یکی از اهدافی که ما در این جشنواره دنبال می‌کنیم این است که در کارآفرینان انگیزه ایجاد کنیم که به‎سمت موضوعات کارآفرینی اجتماعی گرایش پیدا کنند یا معضل‌‌ها و آسیب‌‌های اجتماعی موجود را که امکان رفع آن‌‌ها با حوزه ‌کسب‌وکار وجود دارد، شناسایی کنیم. نکته بعدی همین تشویق افراد برای ورود به کارآفرینی اجتماعی است تا بتوانیم مدل‌‌های ‌کسب‌وکار جدیدی در حوزه رفع آسیب‌‌های اجتماعی خلق کنیم. همچنین از کار ارزشمندی که کارآفرین در این حوزه انجام می‌دهد، تقدیر خواهیم کرد.

آیا صرفاً افرادی می‌توانند در این جشنواره شرکت کنند که حتماً از تسهیلات صندوق استفاده کرده باشند؟
الزاماً این‌طور نیست. زیرا ما این جشنواره را برای عموم ‌کسب‌وکار‌ها برگزار می‌کنیم. باتوجه‌به‎اینکه رسالت صندوق در حوزه مسائل اجتماعی، تأمین مالی در حوزه اجتماعی است و ما اصطلاحاً نوعی از بانکداری اجتماعی را تجربه می‌کنیم، به همین دلیل به این سمت روی آورده‌ایم که بگوییم ما حاضریم از کارآفرینی اجتماعی نیز با این شیوه حمایت مالی کنیم. شاید مدل ‌کسب‌وکار کارآفرینان اجتماعی زیاد موردتوجه بانک‌‌ها قرار نگیرد؛ زیرا معمولاً ‌کسب‌وکار‌هایشان چندان سودآور و بانک‌پذیر نیست یا ممکن است افرادی باشند که شرایط اعتبارسنجی لازم را نداشته باشند. با این حال ما تلاش می‌کنیم به‌طور عام برای کارآفرینی اجتماعی نیز برنامه ایجاد کنیم. این جشنواره در سه بخش تسهیلگران، بنگاه‌های برتر یا سازمان‎های حامی کارآفرینی برگزار و از افراد برگزیده در سه سطح زرین و سیمین و بلورین تقدیر خواهد شد.

یکی از راهکار‌هایی که بانک‌‌ها و مؤسسات مالی برای مقابله با کرونا در نظر گرفتند، غیرحضوری‌شدن خدماتشان بود. توضیح دهید که در این زمینه در صندوق کارآفرینی امید چه فعالیت‌‌هایی انجام شده است؟
این یکی از برنامه‌‌هایی است که در صندوق در حال اجرای آن هستیم، هرچند که در بخشی از آن با محدودیت‌‌های مقرراتی مواجه بودیم. خوشبختانه با جلساتی که اخیراً با بانک مرکزی برگزار کردیم، این نهاد موافقت کرد از طریق اینترنت و موبایل‌بانک نیز بتوانیم خدمات خود را ارائه کنیم. ما نیز این کار را کرد‌ه‌ایم و اکنون بخشی از خدمات گروهی‌مان به‌صورت غیرحضوری ارائه می‌شود. برای مثال با هماهنگی‌های انجام‎گرفته، اطلاعات تاکسی‎رانان از طریق سازمان تاکسی‎رانی روی سامانه اسمارت ما ثبت می‌شود و دیگر نیازی به حضور این عزیزان در شعبه نیست. از آنجا که برای وثایق با ایران‌خودرو هماهنگ شده، هم‌اکنون کل فرایند تسهیلات به‎طور غیرحضوری انجام می‌گیرد.
در حال تلاش هستیم تا با موافقت بانک مرکزی بتوانیم سامانه‌‌های لازم برای تضامین و… نیز اجرا کنیم و تا آنجا که امکان‌پذیر است، مراجعات به صندوق را به حداقل خود برسانیم. در همین زمینه هم اپلیکیشنی را با نام «کاپ» ایجاد کرده‌ایم تا افراد بیشتر کار‌های واریز، دریافت و… را با آن انجام دهند. بخش‌‌های زیادی از فعالیت‌‌ها به‎سمت دیجیتالی‎شدن رفته و دیگر خدمات نیز تا پایان سال به این سمت حرکت می‌کنند. امیدواریم که از ابتدای سال بعد فعالیت حضوری زیادی نداشته باشیم.

برای افزایش سهم صندوق در حوزه تأمین مالی خرد چه برنامه‌‌‌ای دارید؟
صندوق یکی از نهاد‌هایی است که در حوزه بانکداری اجتماعی فعالیت می‌کند و موردقبول اکثریت تصمیم‌گیران قرار گرفته است. اگر امکانات، مقررات و… این اجازه را بدهد، پیش‌بینی ما این است که نقش و سهممان افزایش پیدا کند. به همان نسبت نیز ما در حال اصلاح ساختار هستیم و با مجوز بانک مرکزی در حال ایجاد یک صندوق قرض‌‌الحسنه چندشعبه‌‌‌ای هستیم که فعالیت‌‌هایمان را از ابتدای سال آینده در دو سطح انجام ‌دهیم. فعالیت‌‌های بانکداری ما در دو بخش صندوق قرض‌‌الحسنه چند شعبه‌‌‌ای و فعالیت‌‌های توسعه ‌کسب‌وکار ما در صندوق کارآفرینی امید متمرکز می‌شود. فکر می‌کنیم سال آینده نقش و سهم ما در این حوزه افزایش پیدا می‌کند.
در سال آینده سهم ما از قانون اشتغال پاینده روستایی، از منابعی که قانون‌گذار تعیین کرده، افزایش پیدا کرده است. بر همین اساس، قطعاً حضور صندوق در محیط‌‌های روستایی و تأمین مالی ‌کسب‌وکار‌های روستایی افزایش پیدا می‌کند و از ۲۲درصد به ۴۰درصد می‌رسیم. از آنجایی که قصد داریم معضل مهاجرت از روستا‌ها به شهر‌ها را حل کنیم، ایجاد اشتغال برای روستاییانی که‌ آموزش دیده‌اند و ارتقای فرزندانشان، در برنامه‌‌های صندوق وجود دارد.