امروز : دوم اسفند ماه سال 1402
image پرداخت

نياز به استفاده از الگوريتم‌هاي مشخص براي شفافيت تراکنش‌هاي ريالي در بازار ارز

مديرکل اقتصادي بانک مرکزي مي‌گويد فناوري‌هاي نوين مي‌توانند با استفاده از الگوريتم‌هاي مشخص يا روش‌هاي خلاقانه، راهکارهايي را در اختيار نهاد ناظر قرار دهند تا اين نهاد بتواند تصوير شفاف‌تري براي تحليل تراکنش‌هاي ريالي فعالان عمده بازار ارز در اختيار داشته باشد.

به گزارش بانک امروز به نقل از روابط عمومي شرکت ملي انفورماتيک، يکي از مسائل عمده‌اي که بانک مرکزي با آن مواجه است، تنظيم بازار ارز است. مهم‌ترين موضوع در اين رابطه رصد و پايش جريان خروج ارز از چرخه رسمي اقتصاد است.

در سال‌هاي گذشته و با توجه به تحريم‌هاي غيرقانوني که عليه کشور وضع شده، سطح فعاليت‌هاي ارزي بانک‌ها را کاهش داده و اين موضوع بر اشراف اطلاعاتي بانک مرکزي از ميزان عرضه، تقاضا و الگوي مبادلات ارزي تاثير گذاشته است.

براي اينکه ببينيم فناوري‌هاي نوين مانند هوش مصنوعي چه راهکارهايي را مي‌توانند از طريق برگزاري رويداد اينوتکنيک در اختيار بانک مرکزي قرار دهند، گفت‌وگويي با «دکتر جعفر مهدي‌زاده مديرکل اقتصادي بانک مرکزي» داشتيم که مشروح آن به شرح زير است:

** بانک مرکزي به عنوان نهاد تنظيم‌گر و سياست‌گذار پولي چه راهکاري از شرکت‌هاي فناور مي‌خواهد تا بتواند پايش بهتري بر بازار ارز داشته باشند؟

مهدي‌زاده: با توجه به عدم حضور فعال دفاتر نمايندگي و شعب بانک‌هاي خارجي، سطح محدود فعاليت‌هاي ارزي بانک‌هاي داخلي و وجود تقاضاي غيرمتعارف ارز مانند قاچاق کالا، عمده فعاليت ارزي در بخش غيربازرگاني از طريق اسکناس و به صورت نقدي انجام مي‌پذيرد. اين شرايط اشراف اطلاعاتي بانک مرکزي از ميزان عرضه، تقاضا و الگوي مبادلات ارزي را کاهش مي‌دهد. در چنين شرايطي راهکارهايي که بتواند بانک مرکزي را در برآورد ذخاير موجود نزد اشخاص، ميزان و هدف از تقاضاي ارز در بازار غيررسمي کمک نمايد، زمينه مناسبي را جهت اقدامات سياستي متناسب در بازار ارز کشور فراهم مي‌کند. اين راهکارها بايد به‌گونه‌اي طراحي شوند تا ضمن بهبود اشراف اطلاعاتي بانک مرکزي در هر يک از حوزه‌هاي ياد شده، از روش‌هاي مختلفي همچون تحليل تراکنش‌هاي ريالي فعالان عمده بازار يا مشتريان آن‌ها با استفاده از الگوريتم‌هاي مشخص و يا ساير روش‌هاي خلاقانه مبتني بر فناوري‌، تصوير شفاف‌تري را از موارد مبهم فوق‌الذکر ارائه دهند.

** يکي از مسائل اصلي در اقتصاد ايران، موضوع خروج ارز از کشور از طريق عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات است. فناوري‌هاي نوين چه کمکي مي‌توانند به بانک مرکزي در زمينه جلوگيري از خروج ارز و رفع تعهد ارزي داشته باشند؟

مهدي‌زاده: به طور کلي پايش جريان ارزي در مبادلات تجاري بين کشورها از طريق نظام‌هاي رسمي و پيام‌رسان‌هاي بين‌المللي انجام مي‌پذيرد. در اين حالت، نقل و انتقالات پولي توسط بانک‌ها و صرافي‌هاي مجاز و پس از احراز هويت و انجام تشريفات مبارزه با پولشوئي ثبت شده و به ذي‌نفعان گزارش مي‌شود. به دنبال وضع تحريم‌ها و پيروي برخي کشورها از مواضع خصمانه آمريکا، دسترسي به زيرساخت‌هاي نقل و انتقال ارزي و پيام‌رسان‌هاي بين‌المللي محدود شده است و لذا امکان دستيابي به گزارش‌هاي لازم جهت پايش نقل و انتقالات ارزي وجود ندارد. در چنين حالتي، به ناچار تراکنش‌هاي ناشي از تبادلات تجاري، از طريق صرافي‌ها و تراستي‌ها و به روش‌هاي غيرمتعارف انجام مي‌شود تا امکان شناسايي مبادلات و در نتيجه بلوکه شدن وجوه ارزي به حداقل برسد. در عين حال، اين امر موجب مي‌شود تا رصد جريان ارز براي بانک مرکزي نسبت به زماني که مسير تراکنش‌ها کاملا مشخص و شفاف و قابل استعلام بود، نيز دشوارتر شود. لذا راهکارهايي که بتواند از طريق بررسي تبادلات تجاري و تراکنش‌هاي ريالي مرتبط با آن تصوير مناسبي از صادرات و واردات کشور ارائه دهد، بانک مرکزي را در جهت دقيق‌تر شدن تخصيص و رفع تعهدات ارزي و سياست‌گذاري‌هاي متناسب ياري خواهد کرد.

** از طريق فناوري‌هاي نوين به ويژه رگ‌تک‌ها و سوپ‌تک‌ها، بانک مرکزي چگونه مي‌تواند جريان ارز در کشور را رصد و پايش کند؟

مهدي‌زاده: اساس فناوري‌هاي رگ‌تک و سوپ‌تک آن است که چه اطلاعاتي، در چه زماني بايستي توليد و نگهداري شوند و اين اطلاعات چگونه پردازش شده، چه اثري بر فرايند‌هاي کاري داشته و در اختيار چه کساني قرار بگيرند. چنانچه اين موضوعات به‌درستي مشخص نشوند، استفاده از فناوري‌هاي مزبور مقدور نخواهد بود و يا کسب‌وکار نظام بانکي را با مخاطرات جديدي روبرو خواهد کرد؛ لذا در مرحله اول بانک مرکزي مي‌بايست در جهت شکل‌گيري پايگاه داده متناسب با وظايف فوق‌الذکر تلاش کند. علاوه بر اين، غير شفاف شدن تراکنش‌هاي ارزي با هدف کاهش اثر تحريم‌ها، احساس نياز به استفاده از راهکارهاي مبتني بر فناوري در زمينه بهبود نحوه نظارت بانک مرکزي بر بازار ارز را تشديد مي‌کند که در اين زمينه نيز فناوري‌هاي رگ‌تک و سوپ‌تک، به شرط تمهيد پيش‌نيازهاي لازم، کارآمد خواهند بود.

  • برچسب ها