به گزارش خبرنگار بانک امروز، در دوازدهمین رویداد تراکنش ایران، نشست تخصصی «نوآوری در پایداری خدمات بانکی» با حضور مدیران ارشد و فعالان حوزه فناوری و خدمات بانکی و با حمایت بانک ملت برگزار شد. در این نشست، محمد صادقی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره هلدینگ بهسازان ملت؛ سید محمد سعید طباطبایی، مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک؛ سید محمد حسین محمودی، معاون فناوری بانک ملت؛ و حبیب‌الله اژدهاکش، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره هلدینگ بهسازان فردا، دیدگاه‌های خود را درباره الزامات حفظ و تداوم خدمات بانکی در شرایط بحرانی مطرح کردند.
حملات سایبری، معیارهای سنتی پایداری بانک‌ها را تغییر داده‌اند
در ابتدای این نشست، محمد صادقی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره هلدینگ بهسازان ملت، با اشاره به افزایش پیچیدگی تهدیدهای امنیتی، معیارهایی مانند برخورداری از سایت پشتیبان، تهیه نسخه‌های پشتیبان اطلاعات و دسترس‌پذیری ۹۹ درصدی سامانه‌ها را برای تضمین استمرار خدمات کافی نمی داند و می گوید: حملات باج‌افزاری، سرقت اطلاعات و از دسترس خارج شدن سامانه‌های بانکی نشان داده‌اند که وجود تجهیزات جایگزین، لزوماً به معنای توان بازیابی سریع خدمات بانکی نیست.
صادقی با اشاره به تجربه بحران‌های عملیاتی و حملات دوره جنگ، تأکید کرد: اختلال در خدمات یک بانک می‌تواند بر رفتار مشتریان و عملکرد سایر بانک‌ها نیز اثر بگذارد. در مقابل، بانکی که بتواند خدمات خود را در شرایط بحرانی حفظ کند، علاوه بر تداوم ارتباط با مشتریان، از مزیت رقابتی و اعتماد بیشتری برخوردار خواهد شد.
او همچنین وابستگی بانک‌ها به شرکت‌های تأمین‌کننده فناوری را یکی از چالش‌های مهم تداوم خدمات دانست. به اعتقاد صادقی، بانک‌ها باید پیش از وقوع بحران، آمادگی شرکت‌های پشتیبان، توان جایگزینی تأمین‌کنندگان و امکان انتقال خدمات به مجموعه‌های دیگر را ارزیابی کنند؛ چراکه نبود سازوکار مشخص برای مدیریت این وابستگی‌ها می‌تواند زمان بازیابی را افزایش دهد.
تاب‌آوری باید تمام ابعاد کسب‌وکار بانکی را پوشش دهد
سید محمد سعید طباطبایی، مدیرعامل شرکت خدمات انفورماتیک، با تفکیک دسترس‌پذیری سامانه‌ها از تاب‌آوری سازمانی، تأکید کرد: شاخص‌هایی مانند آپ‌تایم، به‌تنهایی نشان‌دهنده توان واقعی بانک برای مدیریت بحران نیستند. از نگاه او، معیار اصلی تاب‌آوری، توان سازمان در حفظ فعالیت‌های حیاتی و پاسخ‌گویی به نیازهای مشتریان هنگام بروز اختلال است.
طباطبایی تحقق تداوم کسب‌وکار را وابسته به هماهنگی میان زیرساخت‌های فنی، نیروی انسانی، فرایندهای عملیاتی و شرکت‌های همکار دانسته و با تشبیه بانک به بدن انسان توضیح داد: اختلال در یک بخش حیاتی می‌تواند عملکرد سایر بخش‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، بانک‌ها باید خدمات حیاتی خود را شناسایی و برای حفظ هر یک، ظرفیت‌های جایگزین و برنامه‌های پشتیبان مشخصی طراحی کنند.
وی هشدار داد: بحران‌های بانکی ممکن است به‌صورت ترکیبی بروز کنند؛ برای مثال، حمله سایبری می‌تواند هم‌زمان با اختلال ارتباطی، تهدید فیزیکی یا انتشار اطلاعات آسیب‌زا همراه شود. ازاین‌رو، برنامه‌های تاب‌آوری باید علاوه بر تهدیدهای منفرد، پیامدهای همزمانی چند بحران را نیز در نظر بگیرند و مسئولیت هر بخش از سازمان را در شرایط اضطراری مشخص کنند.
استمرار خدمات، مهم‌تر از بازگشت صرف سامانه‌ها به وضعیت عادی است
سید محمد حسین محمودی، معاون فناوری بانک ملت، نیز با اشاره به تجربه حملات سایبری و اختلالات عملیاتی، گفت: برخورداری از سایت جایگزین، نسخه‌های پشتیبان و دسترس‌پذیری بالا، اگرچه ضروری است، اما به‌تنهایی استمرار خدمات بانکی را تضمین نمی‌کند.
به گفته او، بانک باید بتواند حتی در شرایطی که بخشی از سامانه‌هایش از دسترس خارج شده‌اند، خدمات ضروری را حفظ کند و با استفاده از ظرفیت‌های جایگزین، آثار اختلال بر مشتریان را کاهش دهد. این موضوع علاوه بر آمادگی فنی، به هماهنگی میان نیروهای عملیاتی، شرکت‌های پشتیبان و مدیریت بانک نیاز دارد.
محمودی آمادگی تأمین‌کنندگان فناوری و امکان جایگزینی خدمات را نیز از مؤلفه‌های مهم تاب‌آوری برشمرد و با اشاره به تجربه بحران‌های دوره جنگ، و اهمیت استمرار خدمات به عنوان عاملی مؤثر در حفظ اعتماد مشتریان تصریح کرد: پایداری باید از یک شاخص صرفاً فنی فراتر رود و در مدیریت ریسک، برنامه‌ریزی عملیاتی و راهبرد کلان بانک جایگاه مشخصی داشته باشد.
تاب‌آوری، مسئولیت مشترک تمام بخش‌های سازمان است
حبیب‌الله اژدهاکش، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیره هلدینگ بهسازان فردا، محدود شدن مفهوم تاب‌آوری به حوزه فناوری اطلاعات را یکی از چالش‌های اصلی بانک‌ها می داند و می گوید: تقویت تجهیزات، مراکز داده و سامانه‌های امنیتی ضروری است، اما استمرار خدمات به آمادگی تمام اجزای سازمان وابسته است.
اژدهاکش با تأکید بر نقش سرمایه انسانی و فرایندهای سازمانی توضیح می دهد: زیرساخت‌های پیشرفته، بدون کارکنان آموزش‌دیده، مسئولیت‌های مشخص و سازوکارهای اجرایی کارآمد، نمی‌توانند پایداری خدمات را تضمین کنند. از این رو، بانک‌ها باید در کنار سرمایه‌گذاری فناورانه، برای ارتقای توان تصمیم‌گیری، هماهنگی داخلی و آمادگی کارکنان در مواجهه با شرایط پیش‌بینی‌نشده نیز برنامه‌ریزی کنند.
او همچنین بازنگری مستمر در سناریوهای بحران و ارزیابی هم‌زمان لایه‌های مختلف سازمان، از امنیت اطلاعات و تجهیزات سخت‌افزاری تا سامانه‌های بانکی و فرایندهای عملیاتی را ضروری دانسته و تأکید می کند: تاب‌آوری باید از مسئولیتی محدود در واحد فناوری اطلاعات به بخشی از فرهنگ سازمانی و ساختار مدیریتی بانک‌ها تبدیل شود.
دوازدهمین رویداد تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان‌ماه در مرکز آفرینش‌های فرهنگی تهران، واقع در خیابان حجاب، برگزار می‌شود. این رویداد با حضور مدیران و متخصصان و مشارکت بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت فعال در حوزه‌های مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تلکام، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال، در کنار برپایی نمایشگاه تخصصی، میزبان ۲۵ نشست تخصصی و بیش از ۱۰۰ سخنرانی خواهد بود. در این دوره، چالش‌ها، تحولات و دغدغه‌های روز اکوسیستم مالی و فناوری کشور در قالب نشست‌ها و پنل‌های تخصصی مورد بررسی و تبادل نظر قرار می‌گیرد.
