به گزارش خبرنگار بانک امروز، در دومین روز از برگزاری دوازدهمین رویداد تراکنش ایران، نشست تخصصی « هم‌بانکی؛ قاب‌بندی مجدد مرزهای بانکداری بر مبنای اتحادهای راهبردی و شایستگی‌محوری» با حضور محمد ربیع‌زاده، عضو هیئت‌مدیره هلدینگ ارتباط فردا، مهدی باستان، مدیرعامل هلدینگ ارتباط فردا و استاد دانشگاه صنعتی شریف، محمدعلی رستگار، استاد دانشگاه تربیت مدرس و عضو هیات‌مدیره بانک اقتصاد نوین و پیام حنفی‌زاده، استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی و با حمایت شرکت ارتباط فردا و با مشارکت جمعی از مدیران، متخصصان و کارشناسان حوزه صنعت بانکی و مالی برگزار شد. هم‌بانکی (Co-Banking) به‌عنوان رویکردی فراتر از برون‌سپاری و همکاری‌های مقطعی مورد بررسی کارشناسان این نشست قرار گرفت.
از برون‌سپاری تا اتحاد راهبردی؛ بازتعریف همکاری در صنعت بانکداری
در ابتدای این نشست، مهدی باستان، مدیرعامل هلدینگ ارتباط فردا و استاد دانشگاه صنعتی شریف، با تفکیک برون‌سپاری از اتحاد راهبردی، گفت: همکاری اثربخش زمانی شکل می‌گیرد که سازمان‌ها با ترکیب شایستگی‌های مکمل، به اهداف و ارزش‌هایی دست یابند که تحقق آن‌ها به‌صورت مستقل دشوار است.
مدیرعامل هلدینگ ارتباط فردا، با اشاره به تفاوت ماهوی برون‌سپاری و اتحادهای راهبردی، هم‌بانکی را رویکردی فراتر از واگذاری خدمات و کاهش هزینه‌های عملیاتی توصیف کرد. به گفته او، در الگوی سنتی برون‌سپاری، سازمان‌ها با هدف افزایش بهره‌وری، تسریع فرایندها یا کاهش هزینه‌ها، بخشی از فعالیت‌های خود را به مجموعه‌های دیگر واگذار می‌کنند و رابطه طرفین عمدتاً بر مبنای تعهدات قراردادی و ارائه خدمت شکل می‌گیرد.
او در مقابل، اتحاد راهبردی را مبتنی بر مشارکت و ترکیب توانمندی‌های مکمل می داند و می افزاید: الگویی که در آن سازمان‌ها با بهره‌گیری از ظرفیت‌های یکدیگر به دنبال خلق ارزشی هستند که دستیابی مستقل به آن دشوار یا پرهزینه است. از این منظر، نقطه تمایز اتحاد راهبردی با برون‌سپاری، عبور از رابطه صرفاً خدمت‌محور و حرکت به سمت هم‌افزایی و منافع مشترک است.
باستان همچنین شناسایی شایستگی‌های متمایز هر یک از طرفین را شرط اساسی موفقیت این همکاری‌ها عنوان کرد و گفت: شکل‌گیری یک اتحاد اثربخش، صرفاً به انعقاد توافق‌نامه محدود نمی‌شود؛ بلکه مستلزم تعریف اهداف مشترک، هم‌سویی منافع، تعیین سهم و مسئولیت هر شریک و استقرار سازوکار حکمرانی مشخص است تا ترکیب ظرفیت‌ها به خلق ارزش پایدار منجر شود.
هم‌زیستی رقابت و همکاری؛ بازتعریف مناسبات بانک‌ها در الگوی هم‌بانکی
در ادامه این نشست، محمدعلی رستگار، عضو هیات‌مدیره بانک اقتصاد نوین و استاد دانشگاه تربیت مدرس، نیز با طرح مفهوم «بهینه‌سازی مشترک (Co-optimization)، بر امکان هم‌زمانی رقابت و همکاری در صنعت بانکداری تأکید کرد. به گفته او، بانک‌ها می‌توانند ضمن حفظ استقلال و مزیت رقابتی خود، در حوزه‌های مشترک از ظرفیت‌های یکدیگر استفاده کنند و دامنه همکاری‌های بین‌بانکی را فراتر از کنسرسیوم‌ها و تأمین مالی مشترک گسترش دهند.
رستگار با استناد به تجربه سایر صنایع توضیح داد: همکاری و رقابت می‌توانند به‌صورت هم‌زمان در فعالیت سازمان‌ها جریان داشته باشند. در این چارچوب، بانک‌ها قادرند در بخش‌هایی که اشتراک منابع و توانمندی‌ها به افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها منجر می‌شود، همکاری کنند و در عین حال، در سایر حوزه‌ها هویت مستقل و جایگاه رقابتی خود را حفظ کنند. چنین رویکردی علاوه بر کاهش موازی‌کاری، امکان استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود و ایجاد فرصت‌های تازه برای توسعه خدمات را فراهم می‌کند.
عضو هیات‌مدیره بانک اقتصاد نوین در ادامه نشست، با نگاهی به پیشینه تعاملات بانکی در ایران، محدود بودن همکاری‌ها به حوزه‌هایی نظیر تشکیل کنسرسیوم و تأمین مالی مشترک را از ویژگی‌های الگوهای بانکداری سنتی گذشته دانست.
او معتقد است: ساختار سنتی نظام بانکی و تمرکز منابع مالی در بانک‌های بزرگ دولتی، بستر چندانی برای توسعه مشارکت‌های متنوع فراهم نمی‌کرد؛ اما هم‌بانکی می‌تواند با عبور از این چارچوب، زمینه همکاری بانک‌ها را در طیف گسترده‌تری از فعالیت‌های عملیاتی، خدماتی و مالی فراهم سازد.
اتحادهای راهبردی؛ مسیر دسترسی بانک‌ها به قابلیت‌های نوآورانه
در بخش پایانی این نشست تخصصی ، پیام حنفی‌زاده، استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی، نیز با بررسی تحولات ساختاری صنعت مالی، اتحادهای راهبردی را نیازمند تصمیم‌گیری در سطوح عالی مدیریتی دانست.
حنفی‌زاده همچنین تغییر رویکرد از مالکیت مستقل تمامی زیرساخت‌ها به استفاده از ظرفیت‌های مشترک را یکی از الزامات مدل‌های جدید کسب‌وکار بانکی برشمرد. به اعتقاد او، اشتراک‌گذاری منابع، تبادل دانش و دسترسی به توانمندی‌های تخصصی می‌تواند ضمن جلوگیری از سرمایه‌گذاری‌های تکراری، زمینه توسعه خدمات و نوآوری را فراهم کند.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی، با بررسی ابعاد سازمانی و راهبردی هم‌بانکی، این رویکرد را بخشی از تحول در الگوهای تعامل میان بازیگران صنعت مالی دانسته و با اشاره به مدل‌هایی همچون بانکداری مشارکتی، بانکداری تعاونی و همکاری توأم با رقابت، تأکید کرد: هم‌بانکی در چارچوب اتحادهای راهبردی معنا پیدا می‌کند؛ اتحادهایی که شکل‌گیری و تداوم آن‌ها مستلزم تصمیم‌گیری در سطوح عالی مدیریتی و فراتر از توافق‌های اجرایی و روزمره است.
حنفی‌زاده با اشاره به سابقه همکاری میان بانک‌ها، تأمین مالی بین‌بانکی را از نمونه‌های سنتی این تعاملات برشمرد و تشریح کرد: با توسعه فناوری‌های دیجیتال، تغییر انتظارات مشتریان و ورود بازیگران جدید، زمینه برای گسترش همکاری‌ها فراهم شده است. در این شرایط، دامنه مشارکت بانک‌ها می‌تواند از روابط مالی متعارف فراتر رفته و مجموعه متنوعی از فعالان اقتصادی و فناورانه را در برگیرد.
او همچنین با طرح مفهوم «هم‌شکلی نهادی» (Isomorphism)، به شباهت ساختاری بانک‌ها در نتیجه فعالیت تحت قوانین و الزامات نظارتی مشترک اشاره کرد و ادامه داد: این شباهت‌ها مانع همکاری نیستند؛ چراکه هر بانک، در کنار ساختارهای مشابه، از دانش و قابلیت‌های تخصصی متفاوتی برخوردار است که می‌تواند مبنای شکل‌گیری مشارکت‌های مکمل قرار گیرد.
از دیگر محورهای سخنان حنفی‌زاده، ضرورت تغییر نگرش بانک‌ها نسبت به مالکیت زیرساخت‌ها بود. او در این زمینه اظهار داشت: بانک‌ها برای توسعه خدمات، الزاماً نباید تمامی سامانه‌ها، تجهیزات و امکانات تخصصی را به‌صورت مستقل تأمین کنند، بلکه می‌توانند با استفاده از زیرساخت‌های مشترک و ظرفیت سایر مجموعه‌ها، هزینه‌های سرمایه‌گذاری تکراری را کاهش داده و توان عملیاتی خود را گسترش دهند.
این استاد دانشگاه با تأکید بر گسترش زیست‌بوم مالی، دامنه همکاری‌های آینده را شامل بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، کارگزاری‌ها، واسطه‌های مالی و مجموعه‌های فناوری اطلاعات می داند که در چنین الگویی، دسترسی به قابلیت‌های تخصصی موجود در اکوسیستم جایگزین اتکای صرف به دارایی‌های تحت مالکیت هر بانک می‌شود.
حنفی‌زاده در پایان، تحقیق‌وتوسعه، خلاقیت و نوآوری را از جمله شایستگی‌هایی توصیف کرد که دستیابی به آن ها دیگر صرفاً از طریق خرید خدمات امکان‌پذیر نیست و توضیح داد: اتحادهای راهبردی (هم بانکی) فرصت مناسبی برای تبادل دانش، انتقال تجربه و بهره‌گیری از توانمندی‌های مکمل فراهم می‌کنند و در این میان، انتخاب شریک مناسب و مدیریت اثربخش روابط همکاری، به یکی از قابلیت‌های کلیدی سازمان‌ها تبدیل شده است.
دوازدهمین رویداد تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان‌ماه در مرکز آفرینش‌های فرهنگی تهران، واقع در خیابان حجاب، برگزار می‌شود. این رویداد با حضور مدیران و متخصصان و مشارکت بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت فعال در حوزه‌های مالی، بانکی، پرداخت، نوآوری، فناوری، تلکام، تجارت الکترونیکی و اقتصاد دیجیتال، در کنار بخش نمایشگاهی، میزبان ۲۵ نشست تخصصی و بیش از ۱۰۰ سخنرانی با محوریت بررسی چالش‌ها و دغدغه‌های روز این اکوسیستم خواهد بود.
