به گزارش خبرنگار بانک امروز، نشست تخصصی «بقای صنعت بانکی در زمان بحران‌ها و مزایای خدمات بازیابی پس از بحران (Disaster Recovery as a Service) روز سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با حمایت شرکت عصر داده‌های آسیاتک (کلود) و حضور جمعی از مدیران و کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات و امنیت صنعت بانکداری در دوازهمین رویداد تراکنش ایران برگزار شد. در این نشست رضا رجال‌زاده، مدیرعامل عصر داده‌های آسیاتک، علیرضا نوروزی، مدیر مراکز داده داده‌ورزی سداد، هومن ملک‌لی، مدیرعامل فینوتک و حمید علیزاده، مشاور حوزه زیرساخت و امنیت صنعت بانکی کشور، راهکارهای حفظ خدمات بانکی در شرایط بحرانی، آمادگی برای مقابله با اختلالات زیرساختی و نقش خدمات بازیابی پس از بحران در تداوم فعالیت بانک‌ها بررسی شد.
پایداری بانک‌ها با تداوم ارائه خدمات سنجیده می‌شود
رضا رجال‌زاده در ابتدای نشست، با اشاره به وابستگی روزافزون مشتریان و کسب‌وکارها به خدمات بانکی، معیار اصلی تاب‌آوری بانک‌ها را امکان ارائه خدمات به مشتریان دانست و گفت: فعال بودن تجهیزات و سامانه‌های بانکی الزاما به معنای استمرار خدمات نیست و در صورت اختلال در یکی از اجزای وابسته، ممکن است مشتری امکان انجام عملیات بانکی را نداشته باشد.
وی همچنین شناسایی ارتباط میان سرویس‌ها، تعیین مسئولیت واحدهای مختلف و مستندسازی وابستگی‌های فنی را از اقدامات ضروری برای مدیریت بحران عنوان کرد. به گفته رجال‌زاده: برنامه تداوم کسب‌وکار (BCP) و بازیابی پس از بحران (DR) باید به‌صورت هماهنگ طراحی شوند تا بانک‌ها بتوانند در زمان بروز اختلال، خدمات ضروری خود را حفظ یا در کوتاه‌ترین زمان ممکن بازیابی کنند.
مدیرعامل عصر داده‌های آسیاتک در ادامه، توزیع جغرافیایی مراکز داده و پیش‌بینی زیرساخت‌های جایگزین را از عوامل مؤثر در کاهش خطر توقف خدمات ارزیابی کرد. وی همچنین بر ضرورت فراهم بودن امکان انتقال سریع سرویس‌ها به بسترهای پشتیبان و استفاده از ظرفیت شرکت‌های تخصصی زیرساختی تأکید کرد.
بازیابی موفق نیازمند برنامه‌ریزی پیش از وقوع بحران است
علیرضا نوروزی، مدیر مراکز داده داده‌ورزی سداد، با اشاره به اهمیت آمادگی سازمان‌ها پیش از وقوع حوادث، داشتن مرکز داده پشتیبان را به‌تنهایی برای تضمین بازیابی خدمات کافی نمی داند و معتقد است: سازمان‌ها باید از قبل، مراحل مدیریت اختلال، مسئولیت تیم‌ها و نحوه بازگرداندن سامانه‌ها به شرایط عادی را مشخص کرده باشند.
نوروزی همچنین با اشاره به تجربه نظام بانکی اوکراین در جریان جنگ، نمونه‌هایی از انتقال داده‌های حیاتی و استفاده از زیرساخت‌های جایگزین را تشریح کرد. براساس اطلاعات ارائه‌شده در این نشست، پیش از آغاز تهاجم روسیه، مجوز انتقال داده‌های دولتی و خصوصی به زیرساخت‌های بیرونی صادر شد و در ادامه بیش از ۱۰ پتابایت داده حیاتی انتقال یافت. همچنین حدود ۵۰ بانک از مجموع ۶۸ بانک بررسی‌شده، اطلاعات خود را به خارج از کشور منتقل یا در زیرساخت‌های بیرونی تکثیر کرده بودند.
وی با اشاره به فعال شدن مجدد حدود ۸۵ درصد شعب بانکی اوکراین تا میانه ژوئن ۲۰۲۲، این تجربه را نمونه‌ای از اهمیت تصمیم‌گیری به‌موقع و پیش‌بینی ظرفیت‌های جایگزین در شرایط بحرانی دانست.
حملات سایبری فراتر از واحد فناوری اطلاعات، کسب‌وکارها را تحت تأثیر قرار می‌دهند
هومن ملک‌لی، مدیرعامل فینوتک، در بخش دیگری از نشست به پیامدهای حملات سایبری بر خدمات مالی و کسب‌وکارهای آنلاین پرداخت. وی با اشاره به وابستگی شرکت‌های فعال در اقتصاد دیجیتال به زیرساخت‌های بانکی، توضیح داد: اختلال در خدمات بانکی می‌تواند فعالیت مجموعه‌های متعددی را که برای انجام تراکنش‌های مالی به این خدمات وابسته‌اند، با مشکل مواجه کند.
وی آمادگی پیش از وقوع حملات و پیش‌بینی راهکارهای جایگزین را از الزامات مدیریت بحران دانست و بر ضرورت توجه به آثار اقتصادی و عملیاتی اختلالات سایبری در کنار مسائل فنی و امنیتی تأکید کرد.
تداوم خدمات بانکی به شناخت وابستگی‌های زیرساختی نیاز دارد
حمید علیزاده، مشاور حوزه زیرساخت و امنیت صنعت بانکی کشور، نیز با اشاره به اهمیت شناخت ارتباط میان سامانه‌ها و سرویس‌های بانکی، شناسایی وابستگی‌های فنی و تعیین مسئولیت واحدهای مرتبط را از پیش‌نیازهای برنامه‌ریزی برای شرایط بحران عنوان کرد.
وی علاوه بر تهدیدهای سایبری و مشکلات فنی، به ریسک‌های خارج از محدوده فناوری اطلاعات، از جمله اختلال در تأمین سوخت و سایر منابع موردنیاز مراکز داده اشاره کرد. به گفته وی، وابستگی زیرساخت‌های بانکی به تأمین‌کنندگان بیرونی باید در برنامه‌های تداوم کسب‌وکار (BCP) لحاظ شود؛ چراکه بروز اختلال در زنجیره تأمین نیز می‌تواند فعالیت سامانه‌های بانکی را متوقف کند.
علیزاده همچنین توزیع جغرافیایی مراکز داده و آماده‌سازی زیرساخت‌های جایگزین را از عوامل مهم کاهش ریسک توقف خدمات دانست و بر لزوم توجه به این موضوع در طراحی زیرساخت‌های بانکی تأکید کرد.
